REALIZACJA ŚCIEŻKI
MIĘDZYPRZEDMIOTOWEJ
- "EDUKACJA REGIONALNA"
W ZESPOLE SZKÓŁ SAMORZĄDOWYCH
W STRADUNACH
"Edukacja
regionalna - dziedzictwo kulturowe w regionie"
jako ścieżka międzyprzedmiotowa realizowana
jest
w drugim i trzecim etapie edukacyjnym. Jej celem
jest rozwijanie wiedzy o kulturze własnego
regionu i związkach
z kulturą narodową. Ze względu na niezwykle złożoną
przeszłość Warmii i Mazur, wielokulturowość
tego regionu
i burzliwą historię - edukacja regionalna ma
na tym obszarze wymiar szczególny. Rozwijanie
wiedzy
o historii regionu w powiązaniu z tradycjami własnej
rodziny, kontakt ze środowiskiem lokalnym i
regionalnym w celu wytworzenia bliskich więzi i
zrozumienia różnorakich przynależności człowieka,
ugruntowanie poczucia tożsamości narodowej
przez rozwój tożsamości regionalnej- oto
zadania stojące przed nauczycielami realizującymi
na swoich lekcjach edukację regionalną. Taką
bowiem formę realizacji tej ścieżki przyjęto
w Zespole Szkół Samorządowych w Stradunach.
Edukacja regionalna w naszej szkole znajduje
swoje miejsce w największym stopniu na lekcjach
historii, języka polskiego i godzin
wychowawczych, ale także prawie wszystkie
pozostałe przedmioty, w mniejszym lub większym
stopniu zawierają treści odnoszące się do
przeszłości i dnia dzisiejszego ziemi ełckiej,
Mazur i całego województwa. Do niniejszego
raportu dołączamy kserokopie tabel prezentujących
na bieżąco realizację edukacji regionalnej w
naszej szkole. W tabelach tych widoczne są
odniesienia do lokalnych i regionalnych aspektów
poszczególnych przedmiotów. Jest to niezmiernie
ważne, bowiem na przykładach związanych z
miejscem lub regionem zamieszkania ucznia, można
lepiej wytłumaczyć omawiane zagadnienia. Nic
tak dobrze nie przemawia do wyobraźni dziecka,
jak to, co może samo zaobserwować, w czym może
uczestniczyć, czego doświadczyć, lub nawet
przeżyć, a co dotyczy miejsca z którym jest
emocjonalnie związane- jego małej ojczyzny.
Dlatego ważne jest nawiązanie w nauczaniu
poszczególnych przedmiotów do sytuacji
lokalnych (w różnym aspekcie ) nawet wtedy, gdy
temat wiąże się z zagadnieniami dotyczącymi
sytuacji globalnej, europejskiej lub krajowej.
Dobra znajomość swojego miejsca zamieszkania,
zarówno w odniesieniu do dalszej i bliższej
przeszłości jak i dnia dzisiejszego ma
kapitalne znaczenie dla kształtowania aktywnych
postaw obywatelskich i patriotycznych, tak ważnych
przecież dla sprawnego funkcjonowania
obywatelskiego społeczeństwa w demokratycznym
państwie. W III Rzeczypospolitej powinna być
propagowana w jeszcze większym stopniu idea małych
ojczyzn- miejsc szczególnych
w życiu każdego człowieka. Mała ojczyzna
wszak pozostaje na zawsze w naszym sercu, niezależnie
od tego czy spędzamy tu całe nasze życie, czy
też jesteśmy daleko stąd. Miejsce, gdzie spędziliśmy
dzieciństwo i młodość pozostanie nam zawsze
najdroższe, a jeśli nie możemy być tu obecni
ciałem, jakże często wracamy doń myślami.
Dlatego ważna jest znajomość małej ojczyzny w
jak najszerszym wymiarze: historycznym,
geograficznym, etnograficznym, kulturowym i każdym
innym. Im lepiej poznamy naszą bliższą i dalszą
okolicę, tym lepiej ją zrozumiemy, bo przecież
poznać, to zrozumieć. Nie
do zastąpienia i przecenienia jest w tym
procesie rola szkoły. Jesteśmy przekonani, że
pomysłodawcom i autorom omawianej tu edukacji
regionalnej, przyświecała idea nakładania się
sfery uczuciowej, emocjonalnej na sferę
intelektualną. Nasz stosunek do małej ojczyzny
płynący z serca jest tym głębszy, im lepiej tę
ojczyznę poznamy. Innymi słowy, podpierając się
słowami wieszcza, byłoby idealnie, gdyby na "
czucie i wiarę" nakładało się "mędrca
szkiełko i oko". Oczywiście, żeby kochać,
nie musimy wcale znać i rozumieć, ale jeżeli
znamy i rozumiemy nasza miłość ma na pewno
wymiar pełniejszy.
W Zespole Szkół Samorządowych w Stradunach
edukacja regionalna wykracza poza działania
standardowe ujęte
w programach nauczania. Sprawa pierwsza to fakt
zorganizowania przez p. Marię Mroczkowską -
nauczyciela geografii- kącika muzealnego, w którym
eksponowane są zabytkowe przedmioty, sprzęty
gospodarstwa domowego, narzędzia itp., które służyły
w przeszłości mieszkańcom tych ziem. Czasem
trafiły na Mazury z dawnych Kresów Wschodnich
II Rzeczypospolitej, bo przecież wielu z nas lub
naszych przodków pochodzi z Wileńszczyzny,
Grodzieńszczyzny czy ziemi lwowskiej. Kapitalne
znaczenie ma fakt dostarczenia eksponatów do
szkoły przez samych uczniów. Występuje więc
tu wspomniane wcześniej współuczestniczenie
dziecka w określonych działaniach. W ramach
działań pozalekcyjnych grupa uczniów pod opieką
p. Marii Mroczkowskiej przygotowała monografię
swojej miejscowości - Stradun. Praca ta znalazła
swoje stałe miejsce w pracowni geograficznej i
niejednokrotnie, w zależności od potrzeb,
wykorzystywana jest na lekcjach przedmiotowych
tak przez uczniów jak i nauczycieli.
Nie mniej istotną pracę ewidentnie związaną z
edukacją regionalną podejmuje nauczyciel
historii w naszej szkole
p. Jan Adamski. Od trzech już lat jego
podopieczni- gimnazjaliści, lustrują i opisują
dawne cmentarze na Warmii
i Mazurach. Ich działania zostały docenione
przez Społeczny Komitet Ratowania Dawnych
Cmentarzy na Warmii
i Mazurach., którego prezesem jest metropolita
warmiński- ks. arcybiskup Edmund Piszcz. Prace
uczniów naszego gimnazjum zostały wyróżnione
dwukrotnie trzecią, a raz drugą nagrodą. Wiele
cmentarzy w okolicach Ełku i Olecka zostało
opisanych i dzięki temu uratowanych od całkowitego
zapomnienia, a cmentarz w Stradunach- uprzątnięty
i uporządkowany znajduje się w trakcie poważniejszej
renowacji i jest aktualnie otaczany kamiennym
murem. To ostatnie działanie było możliwe dzięki
współpracy p. J. Adamskiego z mniejszością
niemiecką w Ełku i Niemcami mieszkającymi w
Republice Federalnej. Ponadto stała opieka nad straduńskim cmentarzem ewangelickim została
zapisana w Programie Wychowawczym Zespołu Szkół
Samorządowych w Stradunach. Sądzimy, iż zarówno
działania p. M. Mroczkowskiej, jak
i p. J. Adamskiego doskonale dopełniają trud
realizacyjny wszystkich nauczycieli, którzy na
swoich zajęciach przekazują treści związane z
edukacją regionalną w naszej szkole.
mgr Jan Adamski
mgr Maria Mroczkowska