Alicja Wysocka
Gimnazjum nr 4 w Ełku
Projekt wybranych elementów edukacji międzyprzedmiotowej: kultura polska na tle tradycji śródziemnomorskiej na temat:
Podróż w czasie i przestrzeni
przez 11 stuleci antyku
Zajęcia do przeprowadzenia w klasie III gimnazjum, zwłaszcza w II semestrze, kiedy zbliża się egzamin, a polonista ma świadomość, że jeszcze tyle jest do zrobienia, tyle do powtórzenia. Dobrym rozwiązaniem jest wówczas metoda projektu, dzięki której nauczyciel stwarza uczniom warunki do nabywania wszystkich (nie tylko zawartych w standardach) umiejętności z Podstawy programowej kształcenia ogólnego.
Cele ogólne:
Cele operacyjne:
W wyniku zrealizowanego projektu uczeń:
a) podczas prezentacji
* wymienia imiona starożytnych twórców, herosów i bohaterów mitologicznych;
* wyjaśnia, co Europa i świat zawdzięczają starożytności;
* wskazuje nawiązania i aluzje do antyku w dziełach sztuki, produktach, reklamie;
* uzgadnia z grupą, co i w jaki sposób ma przekazać;
* występuje publicznie w sposób wcześniej zaplanowany;
* w wypowiedzi posługuje się chwytami retorycznymi.
b) podczas pracy nad projektem
* planuje swoją pracę;
* korzysta z różnych źródeł informacji;
* opracowuje zebrany materiał;
* przedstawia go w atrakcyjnej i estetycznej formie;
* dzieli się zadaniami w grupie;
* dyskutuje, negocjuje, przekonuje, stosuje kompromisy;
* ocenia swój wkład pracy w efekt pracy grupy.
c) po prezentacji
* ocenia pracę innych grup według kryteriów (tabela);
* porównuje wystąpienie swojej grupy z prezentacją pozostałych grup;
* uzasadnia wybór najlepszych (najatrakcyjniejszych) prezentacji;
Celem projektu jest prezentacja dorobku
starożytnych Greków i Rzymian.
Grupy, pracując nad projektem, będą zorientowane na kryteria - ich precyzyjne spełnienie zadecyduje o powodzeniu (i ocenie).
Każda grupa otrzymała instrukcję i kryteria oceny w dwóch kategoriach, co wiąże się z dwoma ocenami do dziennika:
- za prezentację
- za pracę nad albumem.
Pierwsza prezentacja odbędzie się podczas lekcji języka polskiego, następna, przeznaczona dla rodziców, po południu, i ona będzie oceniana.
Czas realizacji projektu - 5 tygodni.
Projekt został zrealizowany w dziewięciu grupach trzy - czteroosobowych (klasa liczy 30 uczniów), przy czym uczniowie sami ustalali skład grup i wybierali zadania zgodnie ze swoimi zainteresowaniami.
Po zakończeniu prezentacji części projektu zostały połączone w album, który zwieńczyła okładka; klasa zadecydowała, że praca zostanie w szkole jako pamiątka po III E.
Zaplanowano czas prezentacji (5 minut). Grupy same wybrały sposób, w jaki zapoznały gości ze swoją pracą; jedne przedstawiły zebrane materiały (opowiedziały o nich lub je opisały), czytały fragmenty tekstu,
jaki miały na planszach, przytaczały anegdoty, jakie znalazły o starożytnych, recytowały lub streszczały utwory, relacjonowały zdarzenia ze starożytności, opowiadały, jak wyglądały przygotowania do prezentacji, podział ról w grupie...
Wcześniej ustalono dokładną datę, godzinę, miejsce prezentacji, zaplanowano przestrzeń (ławki, tablica) i potrzebne materiały (magnesy, wskazówka).
.Na prezentację zostali zaproszeni rodzice uczniów klasy III E, (klasa przygotowała stylizowane zaproszenia), dyrektorzy szkoły, młodzi nauczyciele.
Instrukcja do projektu
1) Dobierając się w grupy, zastanówcie się,
czy bardziej zależy Wam na realizacji
wybranego tematu, czy na pracy w grupie.
Spróbujcie przewidzieć problemy, jakie
mogą się pojawić i opracować sposób,
w jaki można je rozwiązać.
2) Po otrzymaniu zadań przedyskutujcie je
w grupie; jeśli widzicie potrzebę,
zaproponujcie istotne dla Was zmiany,
ponieważ projekt jest Waszą sprawą i to Wy
będziecie go realizować, nie nauczyciel.
3) Wybierzcie lidera.
4) Zawrzyjcie w grupie kontrakt, ustalając:
* zadania do wykonania,
* osoby odpowiedzialne za poszczególne zadania,
* sposoby:
- porozumiewania się
- zbierania informacji i ich gromadzenia,
- wykorzystania, przetwarzania i opracowania informacji (pismo odręczne, komputer, ilustracje, ksero, skaner, zdobienia),
* ewentualne wydatki i sposób ich pokrycia,
* miejsce, w którym będziecie pracować,
* częstotliwość spotkań.
5) Ustalcie termin konsultacji z nauczycielem.
6) Zaplanujcie stylizowaną okładkę albumu, wpiszcie tytuł projektu, nazwę szkoły, datę, nazwiska wykonawców; na końcu umieśćcie spis treści i bibliografię.
7) Przygotujcie zaproszenia na prezentację adresowane do pań dyrektorek, wychowawcy rodziców, nauczycieli. W zdobnictwie wykorzystajcie elementy antyczne (przejrzyjcie podręczniki sztuki i historii). Nie zapomnijcie wręczyć zaproszeń na dwa tygodnie przed terminem spotkania.
8) Punktacja za prezentację będzie średnią punktów przyznanych grupie przez nauczyciela i pozostałe grupy (swojej pracy nie oceniamy) - według "Karty oceny prezentacji".
9) Punktację za album przyznaje nauczyciel według "Karty oceny projektu".
10) Grupy przygotują dla każdego ucznia
notatkę na temat, który opracowała (wielkości kartki w zeszycie - A5).
Grupowa refleksja
Po wykonaniu albumu i dokonaniu prezentacji grupy powinny odpowiedzieć sobie na pytania:
Bibliografia
I klasa LO
Zadania dla grup
Grupa |
Temat |
Postacie |
Sposób wykonania |
Uwagi |
I |
Wielkie osobowości antyku |
Safona, Owidiusz, Horacy,
Ezop, Perykles, Petroniusz, Cycero, Juliusz Cezar,
Hezjod, Tyrtajos, |
1) Biogramy i sylwetki
postaci. 2) Ogólnie - przegląd ich dorobku. 3) Zapisać utwór, fragment, cytat. 4) Dokonać jego analizy, skomentować. |
|
II |
Słynne sentencje Greków i Rzymian |
Aleksander Macedoński, Cycero, Seneka |
1) Wyjaśnić " sentencja",
"motto",
"skrzydlate słowa", romanizacja, języki romańskie, Hellada, kultura hellenistyczna, linqua latina, łacina. 2) Sporządzić mapy: Grecji za Aleksandra, Rzymu za cesarstwa. 3) Przytoczyć anegdoty ukazujące genezę sentencji. 4) Sentencje zapisać ozdobnie (także po łacinie). 5) Pokazać współczesne ich zastosowanie np. prawo, medycyna. 6) Sporządzić słowniczek wyrazów z greki i łaciny; dziedziny nauki. |
|
III |
Wielkie dzieła antyku |
Fidiasz | 1) Rzemiosło: ceramika
czarno - i czerwonofigurowa - jej tematyka, kształty, sposób wykonania; rzeźba - posągi (np. Ateny, Zeusa) - ich opisy, ilustracje, usytuowanie; płaskorzeźba. 2) Architektura - style (rysunki lub ksero), budowle, np. Akropol, Partenon, domy, świątynie. 3) Stosunek Greków do architektury. 4) Osiągnięcia Rzymian w budownictwie: Panteon, Koloseum, akwedukty, kolumny, łuki triumfalne, drogi, mosty. |
|
IV |
Filozofowie i szkoły filozoficzne |
Tales, Anaksymander, Heraklit, Demokryt, Pitagoras, Diogenes, Platon, Epikur, Arystoteles, Zenon, Seneka, Hipokrates |
1) Filozofia jako nauka. 2) Pytania, poglądy, słynne przemyślenia 3) Szkoły i kierunki filozoficzne: filozofowie przyrody, sofiści i moraliści, ironia sokratyczna, pojęcie cnoty, Platon - jego jaskinia i wyobrażenie państwa, miłość platoniczna, "złoty środek" w postępowaniu. 3) Działy filozofii. 4) Etyka a filozofia. 5) Najciekawszy kierunek (szkoła filozoficzna) - umieć uzasadnić. |
|
V |
Frazeologia antyku |
np. Tezeusz, Ariadna, Augiasz, Dedal, Ikar | 1) Zgromadzić
związki frazeologiczne. 2) Sporządzić tabelę, objaśniając ich znaczenie dosłowne (geneza) i przenośne (dzisiejsze, uogólniające). 3) Napisać dwa teksty z użyciem frazeologizmów : - opis postaci - opis sytuacji - np. przerwa w szkole. 4) Przytoczyć hasła reklamowe lub ułożyć własne z zastosowaniem frazeologizmów. 5) Wskazać w nazwach instytucji i produktów aluzje do mitologii. |
|
VI |
Religia antycznej Grecji i starożytnego Rzymu |
np. Chronos, Zeus, Charon, Atena, Romulus | 1) Wyjaśnić pojęcia: "mit",
"mitologia", "heros". 2 Wymienić sposób czczenia bogów, rodzaje mitów, podać ich przykłady. 3) Opisać siedzibę bogów greckich i jej mieszkańców ( zwierzęta, rekwizyty), 4) Pokazać rolę wyroczni w Delfach, sposoby komunikowania ludziom woli bogów, rolę przeznaczenia. 5) Przedstawić drzewo genealogiczne pierwszych bogów. 6) Mity rzymskie i ich odpowiedniki greckie. 7) Rola mitów w kulturze europejskiej. |
|
VII |
Dzieła Homera i Wergiliusza |
Homer,
Achilles Hektor, Helena, Odyseusz... Wergiliusz, Eneasz |
1) Portrety
twórców , ich biogramy. 2) Narodziny eposu, jego kontynuacje. 3) Sylwetki bohaterów, stałe epitety. 4 ) Główne wątki, świat ludzi i bogów. 5) Mapka wędrówek Odysa. 6) Śmiech homerycki, porównanie homeryckie. 7) Frazeologia "Iliady" i "Odysei" - oko Cyklopa, odyseja, Scylla i Charybda. |
|
VIII |
Herosi |
Herakles, Tezeusz, Meleager, Prometeusz |
1) Interesujące przygody
herosów - drama, komiks, scenariusz filmowy... 2) Od herosa do Supermena - cechy bohaterów nastolatków |
|
IX |
Teatr i amfiteatr |
Ajschylos, Eurypides, Sofokles |
1) Narodziny teatru - kult
Dionizosa. 2) Opis budowli teatralnej i rysunek. 3) Najwybitniejsi twórcy tragedii. 4) Cechy tragedii antycznej (trzy jedności, katharsis). 5) Rola teatru w starożytności i współcześnie. 6) Rodzaje teatru współczesnego. |
Karta oceny projektu (pracy nad projektem)
Kryterium |
Liczba punktów |
I osoby |
II myśli |
III dzieła |
IV filozofowie |
V frazeologia |
VI religia |
VII Homer |
VIII herosi ros |
IX teatr |
| Konsultacja w
formie rozmowy; problemy, pomysły |
0-3 |
|||||||||
|
Konsultacja-problemy, plan pracy na piśmie |
0-3 |
|||||||||
| Terminowość | 0-3 |
|||||||||
| Pracowitość, bogactwo, inicjatywa | 0-5 |
|||||||||
| Estetyka, atrakcyjność wykonania | 0-4 |
|||||||||
| Wykaz źródeł | 0-2 |
|||||||||
Razem |
20 |
|||||||||
Miejsce |
- |
Karta oceny prezentacji
Kryterium |
Liczba punktów |
I osoby |
II myśli |
III dzieła |
IV filozofowie |
V frazeologia- zes |
VI religia |
VII Homer |
VIII herosi |
XI teatr |
Cała grupa bierze udział w prezentacji |
0 - 5 | |||||||||
| Język wypowiedzi -poprawny, bogaty | 0-5 |
|||||||||
| Informacje - interesujące, pełne | 0-5 |
|||||||||
| Zainteresowanie słuchaczy | 0-5 |
|||||||||
| Właściwe gospodarowanie czasem | 0-5 |
|||||||||
Razem |
25 |
|||||||||
Miejsce |
- |
opracowanie: mgr Alicja Wysocka