Alicja Wysocka

Gimnazjum nr 4 w Ełku

Projekt wybranych elementów edukacji międzyprzedmiotowej: kultura polska na tle tradycji śródziemnomorskiej na temat:

Podróż w czasie i przestrzeni

przez 11 stuleci antyku

Zajęcia do przeprowadzenia w klasie III gimnazjum, zwłaszcza w II semestrze, kiedy zbliża się egzamin, a polonista ma świadomość, że jeszcze tyle jest do zrobienia, tyle do powtórzenia. Dobrym rozwiązaniem jest wówczas metoda projektu, dzięki której nauczyciel stwarza uczniom warunki do nabywania wszystkich (nie tylko zawartych w standardach) umiejętności z Podstawy programowej kształcenia ogólnego.

Cele ogólne:

  • i krytycznej oceny różnych źródeł informacji;
  • kształcenie umiejętności pracy w grupie;
  • Cele operacyjne:

    W wyniku zrealizowanego projektu uczeń:

     

    a) podczas prezentacji

    * wymienia imiona starożytnych twórców, herosów i bohaterów mitologicznych;

    * wyjaśnia, co Europa i świat zawdzięczają starożytności;

    * wskazuje nawiązania i aluzje do antyku w dziełach sztuki, produktach, reklamie;

    * uzgadnia z grupą, co i w jaki sposób ma przekazać;

    * występuje publicznie w sposób wcześniej zaplanowany;

    * w wypowiedzi posługuje się chwytami retorycznymi.

    b) podczas pracy nad projektem

    * planuje swoją pracę;

    * korzysta z różnych źródeł informacji;

    * opracowuje zebrany materiał;

    * przedstawia go w atrakcyjnej i estetycznej formie;

    * dzieli się zadaniami w grupie;

    * dyskutuje, negocjuje, przekonuje, stosuje kompromisy;

    * ocenia swój wkład pracy w efekt pracy grupy.

    c) po prezentacji

    * ocenia pracę innych grup według kryteriów (tabela);

    * porównuje wystąpienie swojej grupy z prezentacją pozostałych grup;

    * uzasadnia wybór najlepszych (najatrakcyjniejszych) prezentacji;

    Celem projektu jest prezentacja dorobku

    starożytnych Greków i Rzymian.

    Grupy, pracując nad projektem, będą zorientowane na kryteria - ich precyzyjne spełnienie zadecyduje o powodzeniu (i ocenie).

    Każda grupa otrzymała instrukcję i kryteria oceny w dwóch kategoriach, co wiąże się z dwoma ocenami do dziennika:

    - za prezentację

    - za pracę nad albumem.

    Pierwsza prezentacja odbędzie się podczas lekcji języka polskiego, następna, przeznaczona dla rodziców, po południu, i ona będzie oceniana.

    Czas realizacji projektu - 5 tygodni.

    Projekt został zrealizowany w dziewięciu grupach trzy - czteroosobowych (klasa liczy 30 uczniów), przy czym uczniowie sami ustalali skład grup i wybierali zadania zgodnie ze swoimi zainteresowaniami.

    Po zakończeniu prezentacji części projektu zostały połączone w album, który zwieńczyła okładka; klasa zadecydowała, że praca zostanie w szkole jako pamiątka po III E.

    Zaplanowano czas prezentacji (5 minut). Grupy same wybrały sposób, w jaki zapoznały gości ze swoją pracą; jedne przedstawiły zebrane materiały (opowiedziały o nich lub je opisały), czytały fragmenty tekstu,

    jaki miały na planszach, przytaczały anegdoty, jakie znalazły o starożytnych, recytowały lub streszczały utwory, relacjonowały zdarzenia ze starożytności, opowiadały, jak wyglądały przygotowania do prezentacji, podział ról w grupie...

    Wcześniej ustalono dokładną datę, godzinę, miejsce prezentacji, zaplanowano przestrzeń (ławki, tablica) i potrzebne materiały (magnesy, wskazówka).

    .Na prezentację zostali zaproszeni rodzice uczniów klasy III E, (klasa przygotowała stylizowane zaproszenia), dyrektorzy szkoły, młodzi nauczyciele.

    Instrukcja do projektu

    1) Dobierając się w grupy, zastanówcie się,

    czy bardziej zależy Wam na realizacji

    wybranego tematu, czy na pracy w grupie.

    Spróbujcie przewidzieć problemy, jakie

    mogą się pojawić i opracować sposób,

    w jaki można je rozwiązać.

    2) Po otrzymaniu zadań przedyskutujcie je

    w grupie; jeśli widzicie potrzebę,

    zaproponujcie istotne dla Was zmiany,

    ponieważ projekt jest Waszą sprawą i to Wy

    będziecie go realizować, nie nauczyciel.

    3) Wybierzcie lidera.

    4) Zawrzyjcie w grupie kontrakt, ustalając:

    * zadania do wykonania,

    * osoby odpowiedzialne za poszczególne zadania,

    * sposoby:

    - porozumiewania się

    - zbierania informacji i ich gromadzenia,

    - wykorzystania, przetwarzania i opracowania informacji (pismo odręczne, komputer, ilustracje, ksero, skaner, zdobienia),

    * ewentualne wydatki i sposób ich pokrycia,

    * miejsce, w którym będziecie pracować,

    * częstotliwość spotkań.

    5) Ustalcie termin konsultacji z nauczycielem.

    6) Zaplanujcie stylizowaną okładkę albumu, wpiszcie tytuł projektu, nazwę szkoły, datę, nazwiska wykonawców; na końcu umieśćcie spis treści i bibliografię.

    7) Przygotujcie zaproszenia na prezentację adresowane do pań dyrektorek, wychowawcy rodziców, nauczycieli. W zdobnictwie wykorzystajcie elementy antyczne (przejrzyjcie podręczniki sztuki i historii). Nie zapomnijcie wręczyć zaproszeń na dwa tygodnie przed terminem spotkania.

    8) Punktacja za prezentację będzie średnią punktów przyznanych grupie przez nauczyciela i pozostałe grupy  (swojej pracy nie oceniamy) - według "Karty oceny prezentacji".

    9) Punktację za album przyznaje nauczyciel według "Karty oceny projektu".

    10) Grupy przygotują dla każdego ucznia

    notatkę na temat, który opracowała (wielkości kartki w zeszycie - A5).

    Grupowa refleksja

    Po wykonaniu albumu i dokonaniu prezentacji grupy powinny odpowiedzieć sobie na pytania:

    1. Co się udało zrealizować?
    2. Co nie wyszło i dlaczego?
    3. Co można było zrobić inaczej?
    4. Jak układała się współpraca w grupie? Co można by poprawić?
    5. Jakie umiejętności ćwiczyliśmy?
    6. Czego się nauczyliśmy?

    Bibliografia

    1. Czesław Jędraszko: Łacina na co dzień
    2. Stanisław Kalinowski: Aurea dicta
    3. Henryk Markiewicz, Andrzej Romanowski: Skrzydlate słowa
    4. L. Kamiński, E.Ptaszyńska-Sadowska: Leksykon postaci literackich
    5. Władysław Tatarkiewicz: Historia filozofii, t.I
    6. słowniki filozoficzne
    7. Peer Olsen: Przewodnik po świecie Zofii
    8. Jostein Gaarder: Świat Zofii
    9. Władysław Kopaliński: Słownik mitów i tradycji kultury
    10. Encyklopedia gimnazjalisty
    11. słowniki i encyklopedie kultury antycznej
    12. Jan Parandowski: Mitologia
    13. Wanda Markowska: Mity Greków i Rzymian
    14. czasopisma: Viktor, Cogito
    15. podręczniki do języka polskiego i  historii - kasy I-III gimnazjum,

    I klasa LO

    Zadania dla grup

    Grupa

    Temat

    Postacie

    Sposób wykonania

    Uwagi

    I

    Wielkie osobowości antyku

    Safona, Owidiusz, Horacy, Ezop, Perykles, Petroniusz, Cycero, Juliusz Cezar, Hezjod,

    Tyrtajos,

    1) Biogramy i sylwetki postaci.

    2) Ogólnie - przegląd ich dorobku.

    3) Zapisać utwór, fragment, cytat.

    4) Dokonać jego analizy,

    skomentować.

     

    II

    Słynne sentencje Greków

    i Rzymian

    Aleksander Macedoński,

    Cycero, Seneka

    1) Wyjaśnić " sentencja", "motto",

    "skrzydlate słowa", romanizacja,

    języki romańskie, Hellada, kultura

    hellenistyczna, linqua latina, łacina.

    2) Sporządzić mapy: Grecji za

    Aleksandra, Rzymu za cesarstwa.

    3) Przytoczyć anegdoty ukazujące

    genezę sentencji.

    4) Sentencje zapisać ozdobnie

    (także po łacinie).

    5) Pokazać współczesne ich zastosowanie

    np. prawo, medycyna.

    6) Sporządzić słowniczek wyrazów

    z greki i łaciny; dziedziny nauki.

     

    III

    Wielkie

    dzieła

    antyku

    Fidiasz 1) Rzemiosło: ceramika czarno - i

    czerwonofigurowa - jej tematyka,

    kształty, sposób wykonania; rzeźba -

    posągi (np. Ateny, Zeusa) - ich opisy,

    ilustracje, usytuowanie; płaskorzeźba.

    2) Architektura - style (rysunki lub

    ksero), budowle, np. Akropol,

    Partenon, domy, świątynie.

    3) Stosunek Greków do architektury.

    4) Osiągnięcia Rzymian

    w budownictwie: Panteon, Koloseum,

    akwedukty, kolumny, łuki triumfalne,

    drogi, mosty.

     

    IV

    Filozofowie

    i szkoły

    filozoficzne

    Tales, Anaksymander,

    Heraklit, Demokryt, Pitagoras, Diogenes, Platon, Epikur, Arystoteles, Zenon, Seneka, Hipokrates

    1) Filozofia jako nauka.

    2) Pytania, poglądy, słynne przemyślenia

    3) Szkoły i kierunki filozoficzne:

    filozofowie przyrody,

    sofiści i moraliści,

    ironia sokratyczna, pojęcie cnoty,

    Platon - jego jaskinia i wyobrażenie

    państwa, miłość platoniczna,

    "złoty środek" w postępowaniu.

    3) Działy filozofii.

    4) Etyka a filozofia.

    5) Najciekawszy kierunek (szkoła

    filozoficzna) - umieć uzasadnić.

     

    V

    Frazeologia

    antyku

    np. Tezeusz, Ariadna, Augiasz, Dedal, Ikar 1) Zgromadzić związki frazeologiczne.

    2) Sporządzić tabelę, objaśniając ich

    znaczenie dosłowne (geneza)

    i przenośne (dzisiejsze, uogólniające).

    3) Napisać dwa teksty z użyciem

    frazeologizmów :

    - opis postaci

    - opis sytuacji - np. przerwa w szkole.

    4) Przytoczyć hasła reklamowe

    lub ułożyć własne z zastosowaniem

    frazeologizmów.

    5) Wskazać w nazwach instytucji

    i produktów aluzje do mitologii.

     

    VI

    Religia

    antycznej

    Grecji i starożytnego

    Rzymu

    np. Chronos, Zeus, Charon, Atena, Romulus 1) Wyjaśnić pojęcia: "mit", "mitologia",

    "heros".

    2 Wymienić sposób czczenia bogów,

    rodzaje mitów, podać ich przykłady.

    3) Opisać siedzibę bogów greckich i jej

    mieszkańców ( zwierzęta, rekwizyty),

    4) Pokazać rolę wyroczni w Delfach,

    sposoby komunikowania ludziom

    woli bogów, rolę przeznaczenia.

    5) Przedstawić drzewo genealogiczne

    pierwszych bogów.

    6) Mity rzymskie i ich odpowiedniki

    greckie.

    7) Rola mitów w kulturze europejskiej.

     

    VII

    Dzieła

    Homera

    i Wergiliusza

    Homer, Achilles Hektor,

    Helena, Odyseusz...

    Wergiliusz, Eneasz

    1) Portrety twórców , ich biogramy.

    2) Narodziny eposu, jego kontynuacje.

    3) Sylwetki bohaterów, stałe epitety.

    4 ) Główne wątki, świat ludzi i bogów.

    5) Mapka wędrówek Odysa.

    6) Śmiech homerycki, porównanie

    homeryckie.

    7) Frazeologia "Iliady" i "Odysei" - oko

    Cyklopa, odyseja, Scylla i Charybda.

     

    VIII

    Herosi

    Herakles, Tezeusz,

    Meleager, Prometeusz

    1) Interesujące przygody herosów -

    drama, komiks, scenariusz filmowy...

    2) Od herosa do Supermena - cechy

    bohaterów nastolatków

     

    IX

    Teatr

    i amfiteatr

    Ajschylos, Eurypides,

    Sofokles

    1) Narodziny teatru - kult Dionizosa.

    2) Opis budowli teatralnej i rysunek.

    3) Najwybitniejsi twórcy tragedii.

    4) Cechy tragedii antycznej

    (trzy jedności, katharsis).

    5) Rola teatru w starożytności

    i współcześnie.

    6) Rodzaje teatru współczesnego.

     

    Karta oceny projektu (pracy nad projektem)

    Kryterium

    Liczba

    punktów

    I

    osoby

    II

    myśli

    III

    dzieła

    IV

    filozofowie

    V

    frazeologia

    VI

    religia

    VII

    Homer

    VIII

    herosi

    ros

    IX

    teatr

    Konsultacja w formie rozmowy;

    problemy, pomysły

    0-3

                     
    Konsultacja-problemy, plan pracy

    na piśmie

    0-3

                     
    Terminowość

    0-3

                     
    Pracowitość, bogactwo, inicjatywa

    0-5

                     
    Estetyka, atrakcyjność wykonania

    0-4

                     
    Wykaz źródeł

    0-2

                     

    Razem

    20

                     

    Miejsce

    -

                     

    Karta oceny prezentacji

    Kryterium

    Liczba

    punktów

    I

    osoby

    II

    myśli

    III

    dzieła

    IV

    filozofowie

    V

    frazeologia-

    zes

    VI

    religia

    VII

    Homer

    VIII

    herosi

    XI

    teatr

    Cała grupa bierze udział

    w prezentacji

    0 - 5                  
    Język wypowiedzi -poprawny, bogaty

    0-5

                     
    Informacje - interesujące, pełne

    0-5

                     
    Zainteresowanie słuchaczy

    0-5

                     
    Właściwe gospodarowanie czasem

    0-5

                     

    Razem

    25

                     

    Miejsce

    -

                     

    opracowanie: mgr Alicja Wysocka