Bezpieczny przedszkolak
Bezpieczeństwo i zdrowie
dziecka to jedne z podstawowych zadań, przed którymi
stają rodzice i nauczyciele. W przypadku małych dzieci
wszelkie działania służą eliminowaniu zagrożeń i
niebezpieczeństw. Jednakże rozwój dziecka i jego
samodzielność stawia przed nami nowe wymagania i
konieczność wyposażania go w umiejętność
przewidywania niebezpieczeństw i zagrożeń, unikania
ich, a jeśli zaistnieją - w zdolność radzenia sobie
z trudną sytuacją.
Małe doświadczenie życiowe, niewielki zasób wypróbowanych
technik radzenia sobie z problemami oraz niewykształcone,
asertywne zachowania w trudnych, niecodziennych
sytuacjach powodują, że dzieci pozostają bardzo często
w sytuacjach bezpośredniego zagrożenia zdrowia i życia
i są bezradne wobec problemów.
Przedszkole od najwcześniejszych lat powinno uczyć
dzieci oceniać okoliczności i elementy niebezpieczeństw,
uczyć jak unikać niebezpiecznych sytuacji lub jak z
nich wybrnąć kiedy już zaistnieją oraz kształtować
umiejętność mówienia "nie" i postawę
ograniczonego zaufania wobec osób nieznajomych.
Biorąc pod uwagę wymienione potrzeby powstał program
profilaktyczno-wychowawczy "Bezpieczny przedszkolak",
którego realizacja pozwala wyposażyć dzieci w wiedzę
i umiejętności z tego zakresu. Może on być
realizowany we wszystkich grupach wiekowych, stanowi
element uzupełniający do wybranego programu w danym
oddziale, a realizacja zagadnień nie wymaga ścisłego
trzymania się porządku treści, lecz pozwala
elastycznie dostosować je do wieku i możliwości
dzieci, jak też potrzeb i sytuacji wynikających z życia
i rytmu pracy przedszkola.
Treści programu ujęte są w 3trzy obszary:
- bezpieczeństwo dzieci w domu (w tym w przedszkolu),
- bezpieczeństwo dzieci poza domem,
- bezpieczeństwo dzieci w kontaktach z innymi ludźmi.
Każdy z obszarów rozwinięty jest o szczegółowe działy
i odpowiadające im treści.
Dużą rolę w opracowaniu i realizacji programu odegrało
lokalne środowisko.
Treści programu budowane były w oparciu o plan rozwoju
przedszkola, a także na bazie programów prewencyjnych
policji. W opiniowaniu "Bezpiecznego przedszkolaka"
brały udział zainteresowane służby (policja, straż
pożarna) jak również przedstawiciele lokalnych władz
i rodziców.
Całoroczna praca z programem przy udziale osób
wspomagających pozwoliła na osiągnięcie celów i założeń
programu. Podsumowaniem jej efektów była impreza wieńcząca
realizację programu pod hasłem: "Bezpieczne wakacje
przedszkolaka". Konkursy, quizy, zabawy pokazały
zaproszonym gościom stopień opanowania wiadomości i
umiejętności z zakresu objętego programem. Wszelkie
poczynania znalazły swój oddźwięk w lokalnej prasie.
Rolą nauczyciela w realizacji tego typu przedsięwzięć
powinno być nie podawanie gotowych schematów zachowań,
ale uczenie przewidywania i kreatywności w rozwiązywaniu
określonych problemów. Wszelkie zajęcia, zabawy, działania
konstruowane były więc w oparciu o metody aktywizujące
myślenie dzieci. Odwołanie się do wyobraźni,
przewidywanie przynosiły o wiele lepsze efekty niż
gotowa, podana wiedza na ten temat.
Lepszemu przyswajaniu treści programowych służyły
liczne wycieczki m.in. do ośrodka szkolenia psów
rasowych, gdzie policjant udzielał wskazówek jak unikać
zagrożenia ze strony psa, do remizy strażackiej, a także
bezpośrednie kontakty i zajęcia z policjantem,
pogadanki z lekarzem i pielęgniarką.
Sojusznikami i osobami wspierającymi wszelkie działania
byli także rodzice. Dostarczając im odpowiedniej wiedzy
na temat treści i sposobów realizacji programu mogłam
liczyć na kontynuację i utrwalanie pewnych zagadnień w
domach rodzinnych. Rodzice zapoznani zostali z programem
"Bezpieczny przedszkolak". Mieli możliwość
nanoszenia swoich zmian i poprawek oraz pomysłów. Na
gazetce systematycznie ukazywały się tematy kompleksowe
realizowane z tego zakresu oraz artykułu poświęcone
aktualnie przerabianym obszarom i zagadnieniom (m.in.:
"Pies - wróg czy przyjaciel?", "Bezpieczny dom",
"Bierne palenie", "Odpowiedzialny opiekun", "Wakacje
na wsi", "Nie ufaj obcemu", "Przemoc fizyczna i
molestowanie").
Podsumowaniem działań związanych z pedagogizacja
rodziców była 8-stronicowa broszura zatytułowana "Bezpieczne
wakacje przedszkolaka", którą rodzice otrzymali w
ostatnich dniach nauki przedszkolnej. Zawiera ona skrót
podstawowych informacji, wiedzy dotyczącej treści
realizowanego programu, jak też kilka refleksyjnych myśli
związanych z tematem.
Okazją do wymiany spostrzeżeń, dyskusji nad realizacją
przedsięwzięcia były niewątpliwie zajęcia otwarte i
spotkania szkoleniowe w grupie. Podczas spotkania pod hasłem
"Bezpieczny - znaczy zdrowy" rodzice mieli okazję
zapoznać się ze sposobami wprowadzania i realizowania
zagadnień związanych z uzależnieniami. Wysłuchali
referatu na temat skutków, jakie niesie ze sobą bierne
palenie dzieci, sami zastanawiali się nad konsekwencjami
zdrowotnymi, społecznymi, ekonomicznymi nałogu.
Program i jego realizacja podlegała stałemu
monitorowaniu dzięki czemu otrzymałam informację
zwrotną dotyczącą potrzeb, poziomu i odbioru oddziaływań.
Dane oraz doświadczenia pozwoliły ocenić to, co jest
wartościowe, co należy jeszcze doskonalić. Wszystkie
działania służyły jednemu celowi - zapewnieniu i
poprawie bezpieczeństwa podopiecznych przedszkola.
Omawiane zagadnienia są zawsze aktualne, a praca i czas
poświęcony na ich realizację na pewno nie okaże się
stracony.
Dorota Krawczyk
nauczycielka Przedszkola Samorządowego
w Starych Juchach