MUZYKA W ZAJĘCIACH WYCHOWANIA FIZYCZNEGO
Ćwiczenia ruchowe mają istotny wpływ na kształtowanie osobowości człowieka we wszystkich jej aspektach. Muzyka nierozerwalnie łączy się z ruchem. Korelacja tych dwóch elementów wpływa nie tylko na rozwój fizyczny ale i psychiczny. Dostrzeżenie ruchu i muzyki w wychowaniu fizycznym stwarza szansę upowszechnienia i wzbogacenia takich form ruchu jak zabawy ze śpiewem i przy muzyce, tańce, gimnastyka artystyczna, pokazy gimnastyczne. Fantazję dziecka i ekspresję w zabawie potęguje muzyka, która potrafi wywołać u różnych dzieci różne odczucia. Zabawy ze śpiewem wpływają korzystnie na kształtowanie poczucia rytmu i koordynacji ruchowej. Sprzyjają również dobremu nastrojowi, wyzwalają radość, odprężają psychicznie. W zabawach rytmicznych istotną rolę odgrywa rytm i melodia. Odtworzenie rytmu może odbywać się między innymi przy pomocy klaskania, przytupywania, wszelkiego rodzaju kroków zmiennych i.t.p. Zabawy rytmiczne kształtują reakcję na muzykę, melodię, pamięć, uwagę i spostrzegawczość. W zabawach inscenizowanych istotą jest tekst piosenki ilustrowany ruchem. Stosujemy tu ruchy naśladowcze, które powinny być proste, naturalne i zrozumiałe. Dzieci samodzielnie wykonują ruchy, które kojarzą się z treścią piosenki, co rozwija ich możliwości twórcze. Zabawy taneczne przygotowują do nauki tańców, jako najbardziej złożonych form ruchowych. Podstawowymi elementami w zabawie tanecznej są: bieg, podskoki, cwał krakowiaka, krok polkowy i walca, hołubce oraz klaskanie. Taniec to rodzaj aktywności człowieka występujący w określonej formie ruchowej. Ważnym czynnikiem współdziałającym z tańcem jest muzyka lub jej elementy tzn. rytm i melodia. Muzyka wpływa na emocjonalny wyraz ruchu. Na ruch taneczny składa się: chód, bieg, podskok, przeskok, krążenia itp. Istotą tańca jest jego funkcja kształcąca pamięć ruchową i jego walory artystyczne. Przez taniec człowiek uczy się wytrwałości, współpracy w zespole i pracy nad sobą. Logicznym ciągiem wywodzącym się z zabaw ze śpiewem i przy muzyce oraz tańca są ćwiczenia gimnastyki artystycznej. Składają się na nie ćwiczenia taneczne, umuzykalniające, z przyborami, kształtujące z elementami akrobatyki oraz układy względnie kompozycje ruchowe. W skład ćwiczeń tanecznych wchodzą ćwiczenia ramion i nóg, pozycje równoważne, fale ciała, obroty, skoki, chody, biegi i kroki taneczne. Ważną grupą są ćwiczenia umuzykalniające, które uczą właściwej interpretacji ruchowej. Trzecią grupą ćwiczeń gimnastyki artystycznej są ćwiczenia z przyborem: piłka, szarfa, skakanka. Ćwiczenia te dają duże możliwości własnej interpretacji i ekspresji. Kompozycja ruchowa jest finalnym składnikiem poprzednich ćwiczeń wzbogaconych o podkład muzyczny. Pokazy gimnastyczne są zbiorem wybranych form ruchowych korelujących z muzyką wzbogacone o przybory i różnobarwne stroje. Ich zbiorowe wykonanie wyrabia u ćwiczących i widzów poczucie piękna i estetyki. Wprowadzenie muzyki do układów ćwiczeń gimnastycznych podnosi ich wartość i atrakcyjność. Dobrze dobrana muzyka dodatnio wpływa na psychikę ćwiczących, wywołuje dobre samopoczucie i radość. Muzyka może być wykorzystana w całości lekcji lub w jej poszczególnych częściach. Najłatwiej można ją stosować w części pierwszej lub ostatniej toku lekcyjnego. W pierwszej części można ją wykorzystać do ćwiczeń kształtujących, zabaw ze śpiewem oraz różnych sposobów poruszania się po sali gimnastycznej. W części końcowej natomiast, jako akompaniament do ćwiczeń uspakajających, korektywnych i marszu ze śpiewem. W części głównej lekcji muzykę można wykorzystać do zmian zastępów, stosując przy tej okazji różne sposoby tych zmian ( podskok, bieg, cwał itp.). Na zakończenie należy zaznaczyć, że lekcje z muzyką należą do bardzo trudnych w wychowaniu fizycznym. Wymagają one od nauczyciela przede wszystkim znawstwa przedmiotu. Niezależnie od stopnia jego fachowości wymagają autentycznego zaangażowania oraz chęci dokonania czegoś więcej niż przyjęte powszechnie minima programowe.
Opracowała Iwona Baranowska
Nauczycielka Szkoły Podstawowej Nr 4 w Ełku