PSYCHOPEDAGOGIKA KREATYWNOŚCI - POTRZEBA CZY PRZYMUS WSPÓŁCZESNEGO SZKOLNICTWA?
ISTOTA I ROLA LEKCJI TWÓRCZOŚCI W NAUCZANIU ZINTEGROWANYM.

Opracowanie:

KATARZYNA JOLANTA JACHOWICZ
Nauczycielka nauczania zintegrowanego
Szkoła Podstawowa w Pisanicy
Pisanica 63/4
19-312 Pisanica
woj.warmińsko-mazurskie


"Odkryj i maksymalnie wykorzystaj potencjalne zdolności zarówno własne jak i swoich podopiecznych". To naczelne hasło psychopedagogiki kreatywności głoszone przez Witolda Dobrołowicza.
Dzisiejsze czasy niosą nowe wyzwanie przed pokoleniem, które dorasta i dojrzewa w środowisku bardziej otwartym, pluralistycznym i zmiennym niż 10 czy 20 lat temu. Jest to też środowisko bardziej konkurencyjne, promujące ludzi otwartych, pomysłowych, dynamicznych - ludzi twórczych. Pomoc w tworzeniu i kształceniu twórczym to dzisiaj nie kolejne piękne hasło w teorii pedagogicznej, ale nakaz, wyzwanie i jednocześnie konieczność wychowawcza.
Celem wychowania wg. Danuty Nakonecznej jest nie tyle ukształtowanie w ten czy inny sposób człowieka, ile zaszczepienie mu umiejętności i chęci samodzielnej pracy oraz stałego dążenia do doskonałości moralnej. Z punktu widzenia jednostki często najbardziej fascynującym zadaniem życiowym, wydaje się być możliwość stawania się w pełni tym, kim się być może. Uczynienie własnego rozwoju, własnej niepowtarzalnej indywidualności naczelną wartością życia tak, aby zawsze być tym samym, a nie pozostawać nigdy takim samym.
Rodzice zarzucają szkole, o przepełnionych do granic możliwości klasach, że likwiduje w dzieciach wszystko to, co w nich spontaniczne, żywe, samoistne, entuzjastyczne, twórcze. Skarżą się, że coraz mniej spotyka się pedagogów w pełni oddanych "sprawie", z poczuciem odpowiedzialności, z namiętną pasją, z blaskiem pedagogicznego powołania. Tymczasem dziś oczekuje się, że szkoła będzie miejscem nie tyle lekcyjnego "zadowolenia" co wspólnego wielostronnego uczenia się, dojrzewania i rozwoju uczniów
Twórczość wg. słownika Webstera to proces budowania, powoływania do istnienia. Twórczość dostrzega się tylko w działaniu.
Twórczość jest spotkaniem głęboko świadomego człowieka z jego światem.
Wychowanie dla twórczości jest po prostu wychowaniem dla życia.
Cyt. za Z. Pietrasińskim
,,W szerokim rozumieniu praca nad sobą lub wychowankiem, przynosząca w efekcie nową, niepowtarzalną indywidualność, jest także - wbrew znaczeniu konwencjonalnemu - twórczością".
Proces twórczy - to powołanie do istnienia czegoś, czego nigdy przedtem nie było, czegoś niezwykłego.
Według Steina ,,twórczość" jest procesem, którego rezultat stanowi dzieło
indywidualne, uznane za pożyteczne i odpowiednie dla grupy społecznej, w określonym momencie czasu.
Nauczanie, to pomoc nauczyciela uczniowi w samokształceniu, zgodnie z jego osobistymi motywacjami.
Uczeń twórczy, to uczeń aktywny, samodzielny, pomyślnie realizujący różnorodne, nowe zadania edukacyjne, sprzyjające rozwojowi jego osobowości.
Słowa Marii Montessori są znamienne i kluczowe:
,,Dopomóż mi bym stał się samodzielny" tzn. mógł obejść się bez twojej pomocy, ale oczywiście, żebym nie działał w izolacji, bez kontaktu z innymi .
Idea edukacji jako twórczości zaczęła się rozwijać w ramach ruchu "nowego wychowania", w Europie znanego również pod nazwą ,,szkoły aktywnej" lub "szkoły twórczej". Tradycję reprezentują następujące nazwiska: J. Dewey,
O. Decroly, C. Freinet, W. H. Kilpatrick i inni.
Zgodnie z założeniami progresywizmu ,,dziecko staje się słońcem, wokół którego krążyć mają poczynania wychowawcze" .
J. Dewey - w swojej szkole - laboratorium dążył do tego, by proces kształcenia i wychowania uaktywniał dzieci, by odwoływał się do ich zainteresowań i doświadczeń, by uwzględniał istniejące między nimi różnice.
W. H. Kilpatrick - reprezentuje "metodę projektów". Zakłada ona likwidację tradycyjnego systemu klasowo-lekcyjnego.W jego miejsce powołane zostały ,,projekty" - pewien rodzaj przedsięwzięć praktycznych, umożliwiających osiąganie zróżnicowanych celów produkcyjnych i dydaktyczno-wychowawczych. Tematyka ,,projektów" była dobierana w ten sposób, by odpowiadać zainteresowaniom dzieci i by wzmacniać ich zaangażowanie w procesie uczenia się.
O. Decroly - idea "nauki całościowej", wyzwalanie aktywności dzieci na bazie ich doświadczenia w oparciu o metody ,,ośrodków zainteresowań" /szkoła brukselska/.Szkołę O. Decroly?ego nazwano szkołą życia a dewizą było wychowanie do życia przez życie.
Ogólna koncepcja "szkoły aktywnej", "twórczej" ukierunkowuje wysiłek badawczy i eksperymentatorski współczesnej dydaktyki polskiej. Czytelnikowi polskiemu znane są prace J. Barteckiego / poświęcone aktywizacji ucznia /,
K.Lecha / dotyczące uczenia przez działanie /Cz. Kupisiewicza / traktujące
O nauczaniu problemowym /,T. Lewowickiego / na temat indywidualizacji
kształcenia /,W. Okonia / dotyczące nauczania problemowego / oraz wiele innych.
Danuta Nakoneczna - pomysłodawczyni Towarzystwa Szkół Twórczych, tak pisze, co to jest szkoła twórcza: "Jest to szkoła, w której nauczyciele, a także uczniowie jak i rodzice są gotowi do poszukiwania i wprowadzenia w życie innowacji pedagogicznych, które wpływają na stałe doskonalenie procesu nauczania i wychowania oraz kształtują twórcze, zaangażowane postawy wychowanków i wychowawców .
Bycie twórczym oznacza bycie szczęśliwym. Człowiek wchodzi na drogę dostępnego sobie szczęścia, gdy jego życie wznosi się na poziom wyższy niż ten, jaki jest wyznaczony przez walkę o byt lub konformistyczną uległość wobec warunków i otoczenia. Potrzeba tworzenia, radość zaangażowania, intensywność wspólnoty możliwe są tylko dzięki rozwijaniu zainteresowań i wyobraźni.
Zainteresowania są tym czynnikiem, dzięki któremu człowiek, potrafi żyć tak, jak chce, a nie tak jak musi. Świat XXI wieku bez ludzkich osobowości byłby tylko martwym i niebezpiecznym mechanizmem.
Mówi się dziś o pedagogice prospektywnej - zwróconej ku przyszłości, otwartej dla zmian, dla rozwoju. Szkoła współczesna, to szkoła twórcza, szkoła na miarę ucznia, pobudzającej go do myślenia i działania .
Współczesne trendy szkolnictwa są nowym kierunkiem i nurtem poczynań pedagogicznych, są jednocześnie wyzwaniem dla każdego nauczyciela, wychowawcy.
Tworzyć każdy może... Szczególnie dzieci, z natury ciekawe świata - odpowiednio stymulowane - zdolne są do działań twórczych.
,,Dzieci mają wyobraźnię i pamięć / a więc to, co starcy już utracili / i robią z nich znakomity użytek w swoich igraszkach i wszelkich zabawach.Dzięki pamięci powtarzają to, co zasłyszały, odgrywają to, co robiono w ich obecności, mają udział we wszelkich zawodach czy to oddając się różnym drobnym robotom, czy też naśladując ruchy rzemieślników. W wyobraźni ucztują, zajadają smakołyki, przenoszą się do pałaców i czarodziejskich zakątków, widzą wspaniałą karetę i liczny orszak, dowodzą wojskiem, wydają bitwy i cieszą się
zwycięstwem... Jednym słowem dzieci umieją być panami swego losu i twórcami własnego szczęścia, czego już potem nie potrafimy" .
Dziecko poznaje się więc po mimentyzmie, który każe mu spontanicznie odtwarzać dźwięki, jakie mu się podobają, słowa,które chwyta w locie, aby je zachować i wydobyć w odpowiednim momencie. Lubi się przebierać i odgrywać dla własnej przyjemności różne sceny, których było świadkiem, a których aktorami są dorośli. Wszystko to w potocznym odczuciu nie ma istotniejszego znaczenia niż dziecięce igraszki,jak mówi La Bruyere,czy inne zabawy.
,,Zarówno dla dziecka, jak i dla człowieka dorosłego prawo bycia tym, kim się jest w sposób autentyczny, i prawo swobodnego wyboru siebie przez wybór wzorów, to nie tylko podstawa wszelkiego pozytywnego wychowania, ale także bez wątpienia warunek wszelkiego postępu dla świata przyszłości" .Każdy - jako niepowtarzalna jednostka - posiada indywidualne zapotrzebowanie na wiedzę o istotnym znaczeniu dla kierowania własnym rozwojem. Część tej wiedzy zdobywana jest ze spóźnieniem nieraz bardzo kosztownym. Należałoby więc m.in. uczyć każdego młodego człowieka aktywnego rozpoznawania swego indywidualnego zapotrzebowania na wiedzę życiową i poszukiwania tej wiedzy czasem nawet wbrew otoczeniu, któremu nie jest obce tajenie pewnych spraw, a nawet podawanie informacji błędnych - nowa umiejętność poznawcza o charakterze twórczym. A wpajać ją należałoby już od najmłodszych lat. Podstawą kształcenia postaw twórczych jest indywidualizacja. Uczniowie mniej zdolni bardziej potrzebują takich informacji, które by osłabiały ich onieśmielenie. Uczniowie najzdolniejsi, często odrzucani przez rówieśników i trzymający się na uboczu w wyniku swej odrębności, a nieraz i okazywanej kolegom wyższości potrzebują innej pomocy. Poucza się ucznia wybitnego, aby nie rezygnując z ważnej twórczości pewności siebie, nie postępować wrogo, agresywnie, liczyć się z osobowością innych ludzi. Jest to trudne, lecz nauczyciel winien wpajać zdolnemu dziecku, w jego własnym interesie, przekonanie, że wprawdzie nie zawsze musi być towarzyskie, może pracować w odosobnieniu, lecz niech nie unika izolacji, nadmiernej skrytości, niech będzie sympatyczne i wystrzega się przesadnego krytykowania.
Bycie twórczym dotyczy całego życia. To umiejętność, którą warto posiadać.
Jedni są bardziej twórczy od innych. Niektórzy po prostu tacy się rodzą.
Kreatywność można jednak rozwijać lub tłumić. Ważna jest zatem postawa nauczyciela, jego pasja życiowa, samorealizacja, jego "aktywność twórcza".
Zatem, aby kształtować u dzieci postawę twórczą trzeba być nauczycielem twórczym, chcieć być kreatywnym, uwierzyć w swoje realne, potencjalne zdolności i umiejętnie przekazywać je swoim podopiecznym. Jeśli nauczymy twórczo myśleć i działać możemy mieć pewność, że gdy dorosną będą znakomicie sobie radzić zarówno w pracy, jak i w życiu osobistym. Kształcenie ludzi twórczych powinno się rozpoczynać wcześnie, od pierwszych lat pobytu dziecka w szkole, a nawet już od przedszkola. Pierwsze lata kształcenia decydują bowiem w dużym stopniu o karierze szkolnej i zawodowej jednostki, wpływają również na jego przyszłe osiągnięcia twórcze.
Jerzy Kujawiński pisze: ,,Twórcze działanie - jest równocześnie najlepszym i niekiedy jedynym sposobem zaspakajania coraz to nowych potrzeb człowieka. Dlatego od przedszkola i klas początkowych szkoły trzeba wdrażać wychowanków do chętnego i odważnego podejmowania problemów, które wzbudzając twórczą lub badawczą postawę pozwalają im osiągnąć coś dla siebie
nowego i zarazem pożytecznego" .Jako nauczycielka nauczania zintegrowanego prowadzę również w swojej szkole, w klasach I-III lekcje twórczości. Jest to innowacja wprowadzona przeze mnie już 4 lata temu. Pracuję w oparciu o program edukacyjny ,,Żywioły" - lekcje twórczości w nauczaniu
zintegrowanym. Głównym celem lekcji jest wspomaganie twórczego rozwoju dziecka. Program zaprojektowany jest na 3 lata nauki dziecka. Pakiet zawiera książki ćwiczeń dla ucznia: kl. I - ,,Ziemia", kl. II - "Ogień i woda", kl. III - "Powietrze". Cele, treści nauczania i wychowania oraz metody stymulowania działań twórczych nawiązuje do postulatów zawartych w niektórych modelach nauczania początkowego: modelu nauczania problemowego, modelu nauczania rozwijającego twórczą aktywność, modelu nauczania zintegrowanego, modelu nauczania metodą C.Freineta. Program zawiera nowe rozwiązania teoretyczno - metodyczne, powstałe na gruncie nowoczesnych koncepcji nauczania kreatywnego, dramy wychowawczej, pedagogiki zabawy, treningu myślenia twórczego i metod stymulacji procesów poznawczych. Realizacja głównego celu programu - wspieranie postawy twórczej uczniów odnosi się do trzech sfer osobowości ucznia: sfery poznawczej, emocjonalno-motywacyjnej, działaniowej.
Ważne jest umiejętne oddziaływanie na dzieci nauczyciela prowadzącego zajęcia, a w oddziaływaniu tym ważne jest, aby nauczyciel umiejętnie pobudzał dziecko do aktywności, do twórczego działania, gdyż tylko aktywne i świadome uczestnictwo dziecka w procesie kształcenia przynosi pożądane efekty.
Na moich zajęciach kreatywności dzieci tworzą, wymyślają, konstruują, robią doświadczenia, poznają siebie, swoje możliwości, predyspozycje rówieśników,
odgrywają role - są małymi aktorami, mówią o swoich uczuciach, uczą się rozwiązywać problemy. Zadziwiają siebie samych, zadziwiają mnie - osobę prowdzącą te zajęcia. Z radością obserwuję zainteresowanie dzieci tymi lekcjami
Jest to forma zajęć oczekiwana przez dzieci i bardzo lubiana. Wytwory twórczej aktywności przynoszą radość zarówno dzieciom jak i mnie. Staram się zatem stworzyć moim małym twórcom odpowiednią atmosferę, klimat i warunki do twórczego działania. Czynię wszystko, aby dziecko samo odczuło potrzebę tworzenia, aby proces tworzenia był dla niego radością i przyjemnością. Uznaję każde dziecko takim, jakie jest. Daję poczucie bezpieczeństwa i przekonanie, że jestem doradcą, opiekunem, przyjacielem, który pomaga, wspiera, udziela rad,
prowadzi, pozwala mu uwierzyć we własne siły, mobilizuje do działania, nie zmusza - jeśli czegoś nie chce, daje mu prawo do błędu, dostarcza dziecku nowych sytuacji, które są dla niego ciekawe i przyjemne. Przeprowadzam z dziećmi szereg różnorodnych ćwiczeń rozwijających ich dyspozycje twórcze.
Mój kierunek oddziaływań, to pobudzanie percepcji i procesów poznawczych ucznia poprzez świadomą obserwcję, myślenie, odczuwanie, wyobrażanie, rozwiązywanie problemów, kształtowanie ekspresji twórczej.
Dział I ,,Poznajmy się lepiej" obejmuje ćwiczenia służące ułatwianiu wzajemnych kontaktów między dziećmi w nowej grupie koleżeńskiej
/ klasa pierwsza /.
Dział II ,,Widzę i myślę" ćwiczenia i treści poznawcze dotyczące:
-stymulowania i rozwijania procesów percepcyjnych i umysłowych: wrażliwość wzrokowa, słuchowa, dotykowa; zdolności poznawcze: koncentracja, uwaga, obserwacja zjawisk, spostrzegawczość.
Dział III ,,Myślę i czuję", to ?procesy i zdolności intelektualne i emocjonalno-motywacyjne: dostrzeganie
problemów ,ich formułowanie; ćwiczenia na oryginalność, płynność, giętkość myślenia; rozpoznawanie i określanie emocji i uczuć;
Cel wychowawczy: ośmielanie uczniów, zachęta do rozwiązywania problemów otwartych, usuwanie różnorodnych lęków, obaw, negatywnych przekonań.
Dział IV ,,Czuję i wyobrażam"
Doskonalenie umiejętności wyobrażeniowych /poprzez bajkę, tworzenie kreatywnych opowiadań, opisów, wierszy, krótkich scen sytuacji dramowych/.
Cel: Stymulowanie wyobraźnią twórczą.
Zadania typu: Co by było gdyby...? Wyobraź sobie, że ...?
Dział V "Wyobrażam sobie i jestem"
-Ćwiczenia dramowe /spontaniczne wyrażanie myśli, uczuć, pomysłów poprzez gest, mimikę, pantomimikę oraz mowę.
Walor terapeutyczny: odreagowanie nagromadzonych napięć, tonowanie nadpobudliwości czy nawet agresji.
Każde dziecko jest inne - kształtowanie postawy twórczej - to sztuka wymagająca pełnego zaangażowania, pełnej koncentracji i umiłowania, jednocześnie także dystansu i cierpliwości. Uprawianie każdej sztuki wymaga umiejętności wniknięcia w tworzywo i wydobycia z niego tego, co najpiękniejsze, a jednocześnie najbardziej dla niego charakterystyczne. Potrzebna jest do tego określona wiedza, wyobraźnia, pokora i miłość. Tak właśnie umiał patrzeć na surowy kawał muru Michał Anioł: ,,Ja tylko odłupuję te części kamienia, które są niepotrzebne i uwalniam z niego anioła, który zawsze był w nim zamknięty".
Pakiet edukacyjny "Żywioły" - lekcje twórczości w nauczaniu zintegrowanym wraz z programem, ćwiczeniami i zabawami twórczymi, to u progu XXI wieku jakże ważny drogowskaz dla każdego nauczyciela nauczania zintegrowanego, podpowiadający w jakim kierunku trzeba zmierzać i co robić, by zaszczepić w dzieciach chęć działania, tworzenia - wyzwolić "twórczą postawę", która wniesie nowe, pożądane zmiany w ich osobowości, uskrzydli je i pozwoli by proces twórczy mógł rozwijać się w nich nieustannie przez całe życie.
Trzeba umiejętnie chwytać każdą nową myśl, nowy pomysł, by móc rozradować i ubogacić siebie i innych. Bogactwo wewnętrzne tkwi każdym z nas:
-uwierzmy zatem, zachwyćmy się i do twórczego dzieła zabierzmy się.
Powodzenia!

OTO KILKA ĆWICZEŃ TWÓRCZYCH I EFEKTY ICH REALIZACJI
Z UCZNIAMI KLAS I-III

Ćwiczenie twórcze: Pomagamy Ukropkom

Cele:

-rozwijanie zdolności kojarzenia,
-pobudzanie inwencji twórczej i oryginalnych wyobrażeń,
-zachęcanie dzieci do myślenia analogiami i wdrażanie do określania
funkcji przedmiotów,
-poczucie wspólnoty, wyzwolenie radości, podniesienie energii grupowej, uwagi;

Przebieg zajęć:

1.Taniec angielski SPECKNERIN
2.Uczestnicy siedzą w kręgu, nauczyciel tajemniczym głosem oznajmia:
"Wyobraźcie sobie, że tuż przed zajęciami, kiedy szłam chodnikiem nad szkołą śmignął jakiś tajemniczy obiekt latający, który zrzucił pod nogi...tę oto "paczkę".
Nauczyciel pokazuje paczkę i prosi uczestników, by ją rozpakowały. W środku znajdują się czyste kartki, kartki z tajemniczymi znakami oraz list.
/ Nauczyciel odczytuje treść listu./
3.Uczestnicy oglądają ,,przesłane" w liście znaki.
4.Nauczyciel rozkłada na dywanie czyste kartki. Każdy uczestnik ma w jednym rogu kartki narysować wybrany element, po czym zagiąć róg, odłożyć kartkę i wziąć inny arkusz, który nie ma jeszcze zagiętych rogów. Na kolejnej wybranej kartce, na wolnym rogu znów rysuje jakiś wybrany element i zagina róg.
Czynność tą powtarza się dotąd aż rogi wszystkich kartek będą zagięte.
5.Każdy uczestnik wybiera jedną kartkę i zajmuje miejsce w ławce. Jego zadaniem jest zaprojektowanie z figur znajdujących się w czterech rogach kartki
jakiegoś pożytecznego Ukropkom przedmiotu, maszyny, urządzenia - nazwanie go i określenie jego funkcji, przydatności.
6.Na koniec odbywa się prezentacja wynalazków. Uczestnicy zajęć przedstawiają wymyślone przez siebie urządzenia i określają, w czym mogą one być Ukropkom pomocne.

Ćwiczenie twórcze: Tajemniczy stwór

Cele:

-stymulowanie zdolności metaforyzacyjnych i umiejętności tworzenia personifikacji,
-rozwijanie oryginalności myślenia,
-rozwijanie ekspresji ruchowej / plastyki ruchu / i koncentracji uwagi,
-poczucie wspólnoty,wyzwolenie radości,podniesienie energii grupowej;

Przebieg zajęć:

1.Zabawa ,,Przekazywanie przedmiotów".
Uczestnicy tworzą duży krąg. Nauczyciel informuje, iż za chwilę będzie podawał im przedmioty, których tak naprawdę nie będzie miał w ręku.Zadaniem uczestników jest przekazanie sobie tych przedmiotów wzdłuż kręgu zgodnie z treścią poszczególnych zadań. Mają więc wyobrazić sobie, że podają właśnie taki
a nie inny przedmiot. Nauczyciel kolejno podaje uczestnikom:
- wielkie pudło po telewizorze,
- zdechłą żabę,
- gorący ziemniak,
- miłą pluszową zabawkę,
- brudną skarpetę,
- bardzo cenną figurkę porcelanową,
- pełną szklankę gorącej herbaty.
Nauczyciel prosi, by uczestnicy zajęć przygotowali kartki i mazaki.
2.Nauczyciel mówi: A teraz bierzemy jeden mazak do ręki i rysujemy na kartce jakąkolwiek linię krzywą, jaka nam tylko przyjdzie na myśl. Następnie, bierzemy drugi mazak i nim wykonujemy inną dowolną linię. Na wszystkie pytania o to,
jaka to ma być linia, odpowiada: "Jaka ci przyjdzie na myśl". Na koniec tego etapu nauczyciel mówi: A teraz ostatnim mazakiem rysujemy ostatnią linię, ale tak, aby utworzyć, wykorzystując wszystkie pozostałe - jakieś nieistniejące zwierzę, wymyślone przez was. Mamy po prostu z tych trzech kolorowych linii stworzyć dziwnego stwora.
3.Kiedy już wszyscy uczestnicy narysują swojego wymyślonego stwora,
nauczyciel zachęca, by wymyśleć:
-Nazwę dla stwora - może być również imię.
-W jakim środowisku żyje: wodnym, wodno-lądowym, w powietrzu, w /na/ ziemi,
a może w mieszanym?
-Czym się odżywia?
-Jakiego rodzaju dźwięki wydaje?
-Jak jest wielki?
-Czy ma futro, pióra czy łuski?
-Czy odznacza się jakimiś szczególnymi zdolnościami?
-Jakie ma trzy podstawowe cechy charakteru / uosobienia /,czy jest sympatyczny, miły czy raczej agresywny i groźny dla człowieka? Jaki jest?
np. NUDZIARZ KRÓTKONOGI PLAŻOWY
Żyje w środowisku wodnym, w godzinach 8-20,potem w środowisku lądowym.
Je stare puszki po konserwach i butelki zostawione na plażach. Jest jak sama nazwa wskazuje znudzony, powolny, ciągle senny, ale miły dla ludzi.
4.Uczestnicy zajęć prezentują swoje wymyślone stwory.
Na koniec organizuje się wystawkę rysunków.

Ćwiczenie twórcze: ,,Połówkowy wiersz", ,,Wprawki pantomimiczne"

Cele:

-rozwijanie zdolności ruchowych /plastyki i dynamiki ruchu/,
- zachęcanie do współpracy w grupie twórczej, koncentracja, świadomość ruchu,
-wyzwolenie kreatywności, ćwiczenie skojarzeń i asocjacji,
-redukcja napięcia, nawiązanie kontaktu, wywołanie radości;

Przebieg zajęć:

1.Taniec węgierski ,,PAPRYKA LADY"
2.Ćwiczenie twórcze ,,Połówkowy wiersz"
Nauczyciel wyjaśnia: Przygotowałam 4-wersową zwrotkę wiersza Juliana Tuwima ,,Pan Maluśkiewicz i wieloryb".Podzieliłam tę zwrotkę na 2 połówki,
fragmenty tej zwrotki za chwilę otrzymacie. Nie zaglądamy do kart sąsiadów.
Zadanie jest następujące: Nie znając dokładnie oryginalnej wersji autorskiej należy stworzyć nową, własną wersję 4-wersowego utworu.
/ Fragment wiersza jest inspiracją do napisania własnej, nowej wersji utworu./
POŁÓWKI
Wziął łupinkę ... ... pod pachę,
Zaraz do morza ... ... się rzucił.
Szybko popłynął ... ... do Gdyni
i do Warszawy ... ... powrócił.

Na jednej kartce uczestnicy piszą końcówki wersów zwrotki wiersza,na drugiej początki.Zadaniem jednej grupy jest rozpoczęcie wersów,a drugiej dokończenie.
Ciekawe efekty można uzyskać łącząc napisane przez uczestników połówki wierszy.
- Praca twórcza uczniów.
- Prezentacja nowych utworów przez uczestników.
/ Nauczyciel na koniec ćwiczenia odczytuje oryginalną wersję autorską. /
Wybrana zwrotka wiersza J.Tuwima ,,Pan Maluśkiewicz i wieloryb"
Wziął łupinkę pod pachę,
Zaraz do morza się rzucił.
Szybko popłynął do Gdyni
I do Warszawy powrócił.

3.Zabawa ,,Wprawki pantomimiczne"
Uczestnicy dobierają się w pary. Każda para losuje temat scenki pantomimicznej, którą ma przygotować i pokazać na scenie.
Oto tematy scenek:
-Szukanie pierścionka na dnie rzeki.
-Rozpalanie ogniska w czasie dużej ulewy.
-Łowienie ryb w nocy.
-Wydobycie z dna morza bardzo cennego przedmiotu.
-Gaszenie pożaru stogu siana w czasie wichury.
-Chodzenie po polu minowym w ciemnościach.
- Pomysły dzieci:

Marynarz wziął wędkę pod pachę.
Rozpędzony się rzucił,
motorówką do Gdyni,
ale szybko powrócił - bo okazało się, że robaki wyrzucił. / Łukasz W, kl.III /

Wziął łupinkę Mietek,
zaraz do morza ją rzucił.
Szybko popłynął nad Wisłę
i do Warszawy powrócił. / Rysio S, kl.III /

Wziął czapkę pod pachę,
na trawę się rzucił.
Pomyślał tylko o Gdyni,
i we śnie do niej powrócił. / Ewelina W, kl.III /

Ćwiczenie twórcze: ,,Udawajmy, że jesteś", ,,Jestem kolorem i naturą"

Cele:

- rozwijanie samoświadomości,
- pobudzanie do tworzenia analogii personalnej i skojarzeń twórczych.

Przebieg zajęć:

1.Ćwiczenie ,,Jestem kolorem i naturą".
Uczestnicy wypełniają kartę ćwiczeń, na których umieszczono 4 koła.
W odpowiednich kołach mają narysować siebie jako: kolor, kwiat, górę, drogę.
Następnie - po 15 minutach uczestnicy mogą ujawnić swoje odpowiedzi jednej osobie bądź wszystkim uczestnikom zajęć, motywując swoje decyzje rysunkowe.
Podsumowanie: Nauczyciel pyta:
-Czy łatwo było sobie wyobrazić siebie jako rzecz?
-Jakie uczucia Wam towarzyszyły?
-Czy odkryliście coś dzięki temu ćwiczeniu?
/ W razie braku otwartości i życzliwości w grupie, ćwiczenie należy omawiać
w parach, a nie na forum. Nauczyciel powinien wyciszać te zachowania i wypowiedzi, które akcentują słabe strony osobowości uczestnika i podkreślają jego wady.
2.Taniec LE BASTRINGLO
3.Ćwiczenie ,,Udawajmy, że jesteś"
Nauczyciel mówi: Proponuję Wam pewną zabawę twórczą w wyobrażanie sobie dziwnych przygód. Będziemy razem udawać, że jesteśmy czymś, czym tak naprawdę nigdy nie będziemy. Ale w wyobraźni wszystko jest możliwe. A więc udawajmy:
Jesteś listkiem i żyjesz na szczycie wysokiego dębu. O czym myślisz listku?
Nauczyciel zachęca uczestników do wypowiedzi, które powinny mieć charakter analogii personalnej, tzn. powinny być zdaniami wypowiadanymi w pierwszej osobie liczby pojedynczej. Dzieci powinny ,,wczuć się" w rolę listka i przez chwilę "być" owym listkiem, czy też - jak to się określa językiem dramy - "być w roli" listka. A zatem:
Jestem listkiem na wysokim dębie. Myślę o zbliżającej się wichurze, bo widzę
nadciągające ciemne chmury. Muszę dobrze trzymać się swej gałęzi, żeby mnie nie porwał wiatr. Myślę też o tym, co się stanie z małą brzózką, która rośnie obok mojego dębu. Chciałbym jej pomóc w czasie wichury, ale nie mogę. Muszę się
przecież mocno trzymać."
/ Uczniowie odpowiadają na kartkach na pytanie problemowe: ,,O czym myślisz listku?", starają się wczuć w rolę listka, zidentyfikować się w pełni z listkiem.
A oto inne impulsy do tworzenia analogii personalnej:
- Udawjmy, że jesteś promykiem słońca i ogrzewasz Ziemię. O czym myślisz promyku?
- Udawajmy, że jesteś kolorowym kamykiem leżącym w strumieniu górskim.
O czym myślisz kamyku?
- Udawajmy, że jesteś iskierką z ogniska i lecisz w letnią noc do góry. O czym
myślisz iskierko?
- Udawajmy, że jesteś kroplą deszczu i padasz na wysuszoną Ziemię. O czym
myślisz kropelko?
- Udawajmy, że jesteś rozżarzonym węgielkiem w piecu. O czym myślisz węgielku?
- Udawajmy, że jesteś rybką płynącą w ogromnym morzu. O czym myślisz rybko?
/ Każdy z tych impulsów może stać się tematem ciekawego rysunku, np.
"Jestem listkiem dębu", "Jestem kropelką deszczu" itp. /

Wstecz