PROGRAM ŚCIEŻKI EDUKACYJNEJ DLA KLAS IV - VI

"Wychowanie do życia w społeczeństwie.
Edukacja regionalna - Dziedzictwo kulturowe w regionie"

II etap edukacyjny - szkoła podstawowa

Program opracowany w oparciu o Rozporządzenie MEN z dn. 15-02-1999 roku w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego (Dz. U. Nr 14/129/99)

Autor programu
Danuta Turek
nauczyciel historii
Ełk 2003 w Szkole Podstawowej nr 2 w Ełku

I. Wstęp

Chcąc uchronić odrobinę "tego światła od zapomnienia", należy zacząć od kształtowania tożsamości lokalnej dzieci, a poprzez nie i dorosłych, dlatego też pierwszoplanową sprawą wydaje się wytyczanie kierunków, dążeń, nakreślanie i uświadamianie celów, do których zmierzmy. Głównym celem edukacji regionalnej jest zainteresowanie uczniów dziedzictwem kulturowym regionu, przybliżenie im najbliższego środowiska, a poprzez to kształtowanie świadomości własnych korzeni.
Kultura narodowa wyrasta na podłożu kultur regionalnych. Umacnianie związków uczniów z dziedzictwem kulturowym regionu wprowadza ich jednocześnie w świat dziedzictwa narodowego. Uświadamianie sobie tradycji rodzinnych, regionalnych i ogólnonarodowych, poznanie postaw ludzi zasłużonych dla środowiska lokalnego, regionu i kraju. To takie kierunki działań, które muszą rozbudzić szacunek dla własnego narodu i państwa, a z drugiej strony budzić zainteresowania przeszłością.
Szkoła funkcjonuje w środowisku lokalnym, nauczyciele i rodzice muszą współpracować przy realizacji programu wychowawczego, kultywowaniu tradycji regionalnych, rozwijaniu zainteresowań historią regionu.

Wychowałam się i mieszkam w Ełku stolicy Mazur. Jestem nauczycielem historii i przewodnikiem turystycznym. Z biegiem czasu pokochałam to miasto. Treści nauczania przedmiotu, wzbogaciłam o elementy historii regionu, wykorzystując różne źródła, między innymi prace historyków niemieckich. Od wielu lat prowadzę nieodpłatnie zajęcia koła turystyczno-historycznego, którego uczestnicy w czasie zajęć w terenie (wycieczek pieszych i rowerowych) poznają nieznane im zakątki miasta i okolicy. Porównują na podstawie fotografii archiwalnych zmiany w wyglądzie miasta. Moi uczniowie, corocznie z bardzo dobrym rezultatem biorą udział w miejskim międzyszkolnym konkursie "Ełk - wczoraj i dziś", którego zakres materiału obejmuje oprócz znajomości historii miasta, przemiany do chwili obecnej, topografię miasta, ważne instytucje i sylwetki ludzi, którzy zasłużyli się dla rozwoju Ełku.
Program opiera się na dwóch filarach: uczenia się przez poznawanie, czyli docieranie do różnych źródeł informacji o regionie, w tym także uczestniczenie w lokalnych wydarzeniach, oraz uczenia się przez działanie, doświadczenie, wycieczki, prace praktyczne, zbieranie, selekcjonowanie i opracowywanie zebranych materiałów. Rzeczowym dowodem obu tych etapów pracy będą wycieczki, konkursy, plakaty, foldery.
Program ścieżki edukacyjnej dla klas IV - VI , "Edukacja regionalna - dziedzictwo w regionie" został opracowany w oparciu o Rozporządzenie MEN z 15-02-1999 w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego, dotyczącej edukacji zarówno w części ogólnej jak i w zakresie "Wychowania do życia w społeczeństwie". Obejmuje treści, które znalazły się w jednym z trzech modułów w edukacji regionalnej - dziedzictwa kulturowego w regionie.
Program "Edukacja regionalna - dziedzictwo kulturowe w regionie" został opracowany na postawie szkolnych zestawów programów nauczania w kl. IV - VI i "Programu wychowawczego Szkoły Podstawowej nr 2 w Ełku", które stanowią spójna całość. Wiele aspektów i działań odnosi się do programu wychowawczego i rozplanowanych jest do realizacji na godzinach wychowawczych i kołach zainteresowań. Program ma charakter interdyscyplinarny. Przewidział współpracę nauczycieli wszystkich przedmiotów, mogą jego elementy wykorzystywać na swoich lekcjach, w całości lub w znacznej części. Takie projektowanie treści regionalnej zakłada współpracę całej Rady Pedagogicznej lub nauczycieli poszczególnych bloków.
Program może stanowić przydatny materiał do tworzenia rocznego planu tematyki godzin wychowawczych.
Program ścieżki edukacyjnej "Edukacja regionalna - dziedzictwo kulturowe w regionie" w pełni odpowiada celom edukacyjnym, treściom i osiągnięciom określonym Podstawą Programową.

II. Cele edukacyjne
- poznanie najbliższego środowiska i specyfiki regionu - Mazury
- poznanie elementów historii regionu na tle ważnych wydarzeń historycznych
- kształtowanie dumy z przynależności do Małej Ojczyzny (rodzina - szkoła - miasto - region - Polska)
- poznanie sylwetek osób związanych z regionem dawniej i dziś
- nauka piosenek związanych z regionem
- poznanie cech charakterystycznych dla regionu (kuchnia, strój, gwara, budownictwo)
- nabywanie umiejętności docierania do różnych źródeł informacji, selekcjonowania, opracowywania, dzielenia się wiedzą
- poszanowania (tolerancji) dla innych kultur, wyznań i przekonań
- przestrzeganie zmieniających się obyczajów, związanych z życiem człowieka

Zadania szkoły

- umożliwianie poznania regionu i jego kultury
- wprowadzenie w życie kulturowe wspólnoty lokalnej
- kształtowanie tożsamości narodowej w aspekcie tożsamości regionalnej.

III. Treści

- najbliższe otoczenie domu rodzinnego, sąsiedztwa i szkoły
- ogólna charakterystyka geograficzna i kulturowa regionu oraz jego podstawowe nazewnictwo, główne symbole regionalne
- język regionu, gwara i nazewnictwo
- elementy historii regionu i ich związki z historią i tradycją własnej rodziny
- lokalne i regionalne tradycje, święta, obyczaje i zwyczaje
- miejscowe podania, przysłowia, muzyka, architektura, plastyka, tradycyjne rzemiosło, sztuka ludowa i folklor
- sylwetki osób zasłużonych dla środowiska lokalnego, regonu i kraju

IV. Przewidywane osiągnięcia ucznia, uczeń absolwent:
- wyjaśnia pochodzenie nazwy miasta i regionu
- przedstawia więzi rodzinne i ród
- wymienia najciekawsze pod względem przyrodniczym i archeologicznym miejsca
- zna legendy związane z dziejami Ełku i regionu
- rozpoznaje i opisuje zabytki znajdujące się w najbliższej okolicy
- umie wypełnić kartę pracy ucznia
- potrafi wykonać folder o mieście i regionie wykorzystując wiedzę z różnych źródeł
- wymienia najbardziej znane zwyczaje, związane z rokiem kalendarzowym i życiem człowieka
- wymienia dokonania i cechy osób zasłużonych dla środowiska lokalnego, regionu i kraju
- zna zasady wyborów i przyznawania tytułu "Ełczanina roku"
- przedstawia walory turystyczne regionu z uwzględnieniem piękna krajobrazu
- rozpoznaje mazurską muzykę, gwarę, strój ludowy i kuchnię
- rozumie potrzebę kultywowania tradycji regionu

V. Procedury osiągania celów.
Preferowane metody pracy przy realizacji ścieżki edukacyjnej "Edukacja regionalna - dziedzictwo kulturowe w regionie"
- rozmowa nauczająca
- obserwacja w otoczeniu naturalnym
- projekt (album, rysunek, prace plastyczne)
- portfolio (teczka)
- praca z mapą i podręcznikiem
- wycieczki do muzeum, archiwum (m.in. z kartami pracy)
- opisy zabytków, tworzenie folderów
- wyszukiwanie i opracowywanie wiadomości (biblioteka, Internet, czasopisma)
- prace językowe (biogramy, slogany reklamujące Mazury, regulaminy, legendy)
- wywiady
- prezentacje
- drzewo genealogiczne
- opowiadanie

VI. Ocenianie
Kontrola i ocena programu dotyczyć będzie
- doboru form, metod, treści oraz celów kształcenia

Kontrola i ocena ucznia dotyczyć będzie
- aktywnego udziału w zajęciach
- stopnia zaangażowania i włożonego wysiłku
- umiejętności pracy w grupie, w zespole klasowym
- wyszukiwaniu informacji

Uczeń otrzyma oceny za nabyte umiejętności i poszczególne prace jak np. kartkówki, sprawdziany, testy, karty pracy, prace domowe. Laureaci konkursów szkolnych, miejskich, wojewódzkich i ogólnopolskich występują na apelu szkolnym, uzyskują pochwały i dyplomy ewentualnie nagrody. Do rodziców w/w uczniów Szkoła wystosuje listy gratulacyjne.

VII. Ewaluacja
- liczba uczniów różnych klas pragnących w wolnym czasie poznawać okolice Ełku w formie wycieczek
- liczba członków koła turystyczno-krajoznawczego
- sukcesy uczniów uzyskiwane w konkursach szkolnych, miejskich, wojewódzkich i ogólnopolskich
- zainteresowanie treściami programowymi ścieżki przez nauczycieli mojej szkoły

Bibliografia
1. Biblioteczka reformy, zeszyt 24 MEN, Warszawa 2000
2. Filipkowski Zbigniew Jan, "Ełk. Mazurska Kraina", Suwałki 1999
3. Korwecki J. - Ełk. Z dziejów Miasta i powiatu., Olsztyn 1970
4. Komorowska B. - "O programach Prawie wszystko", Warszawa 1999
5. Prasa lokalna: "Ełk i My", Gazeta Współczesna", "Gazeta Olsztyńska", "Jaćwież"
6. Przewodniki turystyczne po Ełku i okolicach
7. Sawicki M. - "Ełk z dziejów samorządu" MDK Ełk 1993
8. seria zeszytów "Regiony polskie" WSiP Warszawa 1995-1997
9. Weber R. - Der Kreis Lyck. Leer 1981

Wstecz