ZNACZENIE KSZTAŁCENIA OGÓLNOTECHNICZNEGO
WE WSZECHSTRONNYM ROZWOJU DZIECKA

            Różnorodność działań technicznych w nauczaniu początkowym spełnia ważną funkcję, ma istotne znaczenie w procesie wychowania przez pracę, kształcenia politechnicznego i orientacji zawodowej. Celem tej edukacji jest rozwijanie kultury pracy, w tym kultury technicznej, przez wdrażanie ucznia do świadomego, planowanego i efektywnego działania praktycznego.

 *          *            *

             Kształcenie ogólnotechniczne uznane zostało przez pedagogikę za niezbędny warunek wszechstronnego rozwoju jednostki.

            Współczesna nauka określa wartość pracy ręcznej w następujący sposób:

I.         wg  T. Nowickiego

            "Działanie ma wiele wartości poznawczych wpływających na rozwój umiejętności praktycznych oraz stymulujących rozwój umiejętności umysłowych. Działanie jako droga poznania może spełniać dwie funkcje. W swej funkcji pierwszej służy gromadzeniu faktów, zaznajamianiu ze zjawiskami. Działanie na przedmioty za pomocą narzędzi jak np. w pracy ręcznej, powoduje bliskie, bezpośrednie i wszechstronne zetknięcie z narzędziem i surowcem, a więc po pierwsze - poznanie bezpośrednie właściwości rozmaitych materiałów, jak ciągliwość, sprężystość, łupliwość ich powierzchni,

             po drugie - poznanie właściwości konstrukcyjnych narzędzi, ich kształtu, formy, ciężaru, po trzecie- możliwości wykonawczych własnego ciała".

II.            wg  Konstantego Lecha

            "Praca ręczna wywołuje - po pierwsze - sumaryczną działalność kory, pobudza i wiąże w jednolitą całość wszystkie czynności ośrodków nerwowych i innych. Po drugie -daje ujście naturalnej aktywności dziecka, potrzebie ruchu rozwijającego się organizmu, potrzebie działania i poznawania. Przy wykonywaniu pracy ręcznej występuje - po trzecie - różnorodność procesów nerwowych i związana z tym duża aktywność całej kory mózgowej".

III.      wg  J. Piageta,  S. Szumana

            "Rozwijając przez odpowiednie czynności sprawność manualną dziecka uwalnia się je od zachowań związanych z brakiem doświadczenie, umacnia wiarę we własne siły, czyni się je bardziej niezależnymi. Ma to wpływ na dalsze nauczanie.

            Praca jest źródłem bardzo cennego doświadczenia:  szacowania wartości tego, co jest dziełem własnych rąk, oczu, własnej inteligencji i wyobraźni. Wreszcie przez czynności manualne dziecko wkracza w świat pracy i przekształcania materii: uczy się tworzyć, konstruować, produkować".

            Dziecko wyodrębnia przedmioty, ich części - musi je odpowiednio nazwać. Wzbogaca w ten sposób swoje słownictwo oraz zakres opanowanych pojęć.

 IV.            Ważną rolę pełni praca-technika w kształtowaniu ruchów roboczych poprzez skłonność dziecka do naśladowania. Nie wolno dopuścić do oglądania złego przykładu posługiwania się narzędziem i wadliwej postawy przy pracy.

V.            Odgrywa ważną rolę w kształtowaniu ruchów nowych u dziecka służących do wyrabiania pożądanych ruchów roboczych.

VI.         Poprawia kondycję ruchów polegającą na współdziałaniu całego organizmu, a zwłaszcza systemu nerwowego. Pozwala to na wykonanie złożonych aktów roboczych.

VII.        Działanie wyrabia nawyki ruchowe. Nowoukształtowane ruchy robocze wymagają utrwalenia i przekształcenia w nawyki ruchowe, aby można było posługiwać się nimi przy osłabionej kontroli świadomości działającego.

VIII.       Praca-technika wpływa na rozwój fizyczny dziecka. Podczas procesu wzrastania, różnicowania się i dojrzewania organizmu kościec dziecka jest miękki i plastyczny. Zła postawa i wykonywanie czynności nieodpowiednimi narzędziami może mieć ujemny wpływ na dalszy jego rozwój.

IX.          Powoduje rozwój motoryki dziecka. Umiejętne organizowanie działalności praktycznej powoduje nie tylko wzrost sprawności manualnej, ale także intensywny przebieg procesów fizjologicznych, niezbędnych do wzrostu masy i siły mięśni. Przy włączeniu mięśni do pracy następuje intensywniejsza przemiana materii i wzrost wpływu troficznego układu nerwowego na cały organizm. Dzięki temu wzrasta we krwi ilość hemoglobiny koniecznej do dotleniania mięśni. W konsekwencji prowadzi do wzrostu masy i siły mięśni, przyśpieszenia procesu kształtowania i doskonalenia się zręczności i precyzji ruchów oraz koordynacji.

X.           Wpływa na rozwój psychiczny dziecka. Pomaga w pokonywaniu trudności w ujmowaniu związków logicznych, zwłaszcza przyczynowo-skutkowych i czasowych przez naoczną ich obserwację. Kształtuje się ich wola, umiejętność przeżywania sukcesów i niepowodzeń związanych z pracą.

XI.          Nadaje dziecku dojrzałość techniczną. Widoczne jest to na podstawie testów w klasie przedszkolnej pierwszej i drugiej. Zwiększa się dokładność, zmniejsza liczba ruchów roboczych, maleje czas wykonania. Wzrasta wyobraźnia przestrzenna dziecka oraz sprawność techniczna.

*          *            *

            Zgodnie z założeniami programowymi nauczania w klasach  I-III  umiejętności oparte na zdobywanej wiedzy w zakresie pracy - techniki, związane z bezpośrednim działaniem, powinny wpływać na kształtowanie u uczniów postaw wartościowych społecznie przejawiających się w:

-          aktywnej postawie wobec sytuacji wymagających czynnego włączania się;

-          szacunku dla pracy i techniki, rozumienia ich wartości, rozwoju i znaczenia dla każdego  człowieka i społeczeństwa;

-          w myśleniu kategoriami ochrony naturalnego środowiska człowieka;

-             potrzebie szanowania mienia społecznego;

-          twórczej inicjatywie, pozytywnej postawie wobec własnej pracy i poczuciu

            odpowiedzialności za jej wykonanie oraz docenianiu pracy innych;

-           poszanowaniu pracy ludzi różnych zawodów.

BożenaoMerchelska, Wojciech Ostapowicz

na podstawie "Kształcenie ogólnotechniczne
w nauczaniu początkowym" Józef  Mrożkiewicz
oraz programów nauczania początkowego  klas  I -III.

Wstecz